Centrum Astronomii
Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Czym powodowane są najdłuższe zaćmienia w układach długookresowych?

dr Cezary Gałan

Długookresowe układy podwójne, w których zaćmienia powodowane są dyskami pyłowymi są wielką rzadkością. Na chwilę obecną potwierdzone są dwa takie obiekty. Pierwszy z nich, odkryty został niemal 200 lat temu w 1821 r. w gronie tzw. Koźląt w gwiazdozbiorze Woźnicy - to układ epsilon Aurigae. Pomimo szeroko zakrojonych kampanii obserwacyjnych organizowanych dla zaćmień w tym systemie, w tym ostatniego w latach 2009-2011, jego natura nie jest wciąż w pełni zrozumiała. Kolejny z takich układów został odkryty w naszym obserwatorium. Analizy zmian kolorów podczas zaćmienia obserwowanego w 1997 roku pozwoliły ustalić, że muszą one być powodowane ciemnym, niewidocznym w zakresie optycznym dyskiem pyłowym. Zorganizowane potem dwie kampanie obserwacyjne (2003, 2008/9) pozwoliły poznać naturę zaćmiewanej gwiazdy i oszacować okres precesji dysku. Na fali zainteresowania tematem, wywołanego świeżo minionymi zaćmieniami, pojawił się kolejny kandydat na układ z ciemnym dyskiem pyłowym. Nasze analizy układu V383 Sco pokazały, że jest to układ zupełnie odmienny, jednak nie mniej interesujący, w którym nadolbrzym typu F podobny do tego w układzie epsilon Aurigae jest zaćmiewany nie dyskiem, lecz pulsującym nadolbrzymem typu SR lub Mirą.

Data
18.03.2013 - 11:15
Miejsce
Sala seminaryjna KRA