Centrum Astronomii
Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Eugeniusz Pazderski współkonstruktorem zegara pulsarowego

Eugeniusz Pazderski z Centrum Astronomii UMK jest współtwórcą zegara pulsarowego, jaki został oficjalnie uruchomiony 25 listopada 2011. Jest to pierwsza na świecie realizacja idei regulowania chodu zegarów atomowych, na których opiera się współczesna rachuba czasu, przy użyciu pulsarów - najdokładniejszych wzorców częstotliwości w przyrodzie.

Zegar pulsarowy zlokalizowany w kościele św. Katarzyny w Gdańsku jest ucieleśnieniem pomysłu dyrektora tamtejszego Muzeum Zegarów Wieżowych, dra Grzegorza Szychlińskiego. W kościele tym znajduje się grób Jana Heweliusza, toteż umieszczenie zegara akurat w tym miejscu i w roku 400. rocznicy jego urodzin ma znaczenie symboliczne.

Zegar ten stanowi połączenie atomowego (rubidowego) wzorca częstotliwości i interferometru radiowego odbierającego impulsy od kilku pulsarów na częstotliwości 250 MHz. Mierzone czasy dotarcia impulsów od pulsarów do interferometru są porównywane z momentami dotarcia wyliczonymi z efemeryd pulsarów, a błąd pomiędzy tymi wielkościami jest interpretowany jako błąd chodu zegara atomowego. W konsekwencji jego chód jest tak regulowany, by przy następnym pomiarze pulsarowym błąd ten był równy zeru.

Oprócz dra Grzegorza Szychlińskiego autorami projektu są inżynierowie z firmy EKO Elektronik Dariusz Samek i Mirosław Owczynnik oraz Eugeniusz Pazderski z Katedry Radioastronomii CA UMK. Budowę zegara sfinansowało miasto Gdańsk (wyłożyło 100 tys. zł), Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna (również 100 tys.) oraz Muzeum Historyczne Miasta Gdańska (wydało do tej pory 250 tys. zł). Repetytor zegara został zainstalowany w Parlamencie Europejskim i zainaugurowany podczas wieczoru zatytułowanego Tribute to Hevelius, zorganizowanego z okazji 400. rocznicy urodzin gdańskiego astronoma.

Więcej szczegółów na stronie Muzeum Zegarów Wieżowych w Gdańsku.